Czy można nagrywać policjanta podczas kontroli w Niemczech? Telefon może przysporzyć problemów

Szczególne znaczenie ma to, czy nagrywamy sam obraz, czy również dźwięk. Właśnie rejestrowanie rozmowy może prowadzić do poważniejszych konsekwencji prawnych.

Czy można filmować policję w Niemczech?

Nie istnieje prosta zasada mówiąca, że policjanta podczas wykonywania obowiązków służbowych nigdy nie wolno filmować. Samo utrwalanie obrazu funkcjonariusza znajdującego się w przestrzeni publicznej nie musi automatycznie oznaczać złamania prawa.

Problem pojawia się jednak wtedy, gdy nagranie obejmuje również niepublicznie wypowiadane słowa, narusza prawa osób znajdujących się na miejscu albo osoba nagrywająca przeszkadza funkcjonariuszom w prowadzeniu czynności.

Dlatego odpowiedź na pytanie „czy mogę nagrywać policjanta?” zawsze zależy od konkretnych okoliczności.

Największy problem: nagrywanie dźwięku

W Niemczech szczególne znaczenie ma § 201 niemieckiego kodeksu karnego (StGB), dotyczący naruszenia poufności słowa.

Przepis może mieć zastosowanie w przypadku nagrywania bez zgody niepublicznie wypowiadanych słów innej osoby. W określonych okolicznościach dotyczy to również rozmowy prowadzonej z policjantem.

W praktyce oznacza to, że uruchomienie w telefonie kamery wraz z mikrofonem podczas indywidualnej rozmowy z funkcjonariuszem może być prawnie znacznie bardziej problematyczne niż wykonanie samego zdjęcia.

A jeśli kontrola odbywa się na ulicy?

Samo przebywanie w miejscu publicznym nie oznacza automatycznie, że każda prowadzona tam rozmowa ma charakter publiczny.

Kontrola drogowa może odbywać się na ulicy, a mimo tego rozmowa pomiędzy policjantem a kontrolowanym kierowcą może być skierowana wyłącznie do konkretnych osób. Przy ocenie sytuacji znaczenie mają między innymi miejsce, liczba obecnych osób, możliwość usłyszenia rozmowy przez osoby postronne oraz charakter wypowiedzi.

Nie warto więc zakładać, że skoro interwencja odbywa się na chodniku, parkingu czy drodze, można bez ograniczeń rejestrować cały dźwięk.

Czy można nagrać sam obraz bez dźwięku?

Wyłączenie mikrofonu może zmniejszyć ryzyko związane z przepisami dotyczącymi poufności wypowiedzi, ale nie oznacza całkowitej dowolności.

Nadal trzeba brać pod uwagę prawa osób znajdujących się na nagraniu oraz przepisy dotyczące późniejszego wykorzystania materiału. Inaczej należy również oceniać samo wykonanie nagrania, a inaczej jego opublikowanie w internecie.

Nagranie policjanta a publikacja na Facebooku lub TikToku

To bardzo ważne rozróżnienie. Nawet jeżeli wykonanie określonego nagrania było dopuszczalne, nie oznacza to automatycznie prawa do wrzucenia filmu na Facebooka, TikToka, Instagram czy YouTube.

Przy publikacji wizerunku zastosowanie mogą znaleźć dodatkowe przepisy dotyczące prawa do własnego wizerunku oraz ochrony dóbr osobistych. Znaczenie mają również okoliczności wykonania nagrania i sposób przedstawienia konkretnych osób.

„Mogę nagrać” i „mogę opublikować” to z prawnego punktu widzenia dwie różne kwestie.

Czy policjant może kazać schować telefon?

Jeżeli korzystanie z telefonu utrudnia prowadzenie kontroli lub interwencji, funkcjonariusze mogą wydawać polecenia związane z zapewnieniem bezpieczeństwa i prawidłowym przebiegiem czynności.

Najgorszym rozwiązaniem jest w takiej sytuacji wdawanie się w fizyczny konflikt, ignorowanie poleceń lub próba utrudniania funkcjonariuszom pracy tylko po to, aby kontynuować nagrywanie.

Jeżeli uważamy, że działanie policji było bezprawne, można później skorzystać z odpowiednich środków prawnych.

Czy policja może zabrać telefon?

To, że funkcjonariuszowi nie podoba się fakt nagrywania, nie oznacza automatycznie nieograniczonego prawa do odebrania telefonu i przeglądania jego całej zawartości.

W określonych sytuacjach urządzenie może jednak stać się przedmiotem czynności procesowych, przykładowo gdy istnieje podejrzenie popełnienia przestępstwa lub telefon może mieć znaczenie jako dowód.

Ocena legalności takich działań zależy od podstawy prawnej i konkretnych okoliczności interwencji.

Czy policjant może zmusić do usunięcia filmu?

Nie należy utożsamiać zabezpieczenia urządzenia z automatycznym prawem funkcjonariusza do dowolnego kasowania zapisanych na nim materiałów.

Jeżeli podczas kontroli pojawia się żądanie usunięcia filmu, a mamy wątpliwości co do jego podstawy prawnej, rozsądniej jest nie eskalować sytuacji na miejscu. Legalność działania można następnie zweryfikować, korzystając z pomocy prawnej.

Co zrobić, jeśli chcemy udokumentować zachowanie policji?

Jeżeli sytuacja budzi wątpliwości, nie zawsze nagranie audio-wideo jest jedynym sposobem zabezpieczenia informacji.

• Można zapamiętać lub zapisać dokładną godzinę i miejsce interwencji.
• Warto zanotować numery radiowozów lub inne dane pozwalające zidentyfikować zdarzenie.
• Jeżeli są świadkowie, można poprosić ich o dane kontaktowe.
• Po zakończeniu kontroli warto dokładnie zapisać przebieg rozmowy własnymi słowami.
• W przypadku poważnego sporu można skontaktować się z adwokatem.

Co grozi za nielegalne nagrywanie rozmowy?

Nieuprawnione utrwalanie niepublicznie wypowiadanych słów może stanowić przestępstwo na podstawie § 201 StGB. Przepis przewiduje możliwość kary pozbawienia wolności do trzech lat albo grzywny.

Nie oznacza to oczywiście, że każda osoba, która wyciągnie telefon podczas kontroli, automatycznie popełnia przestępstwo. Kluczowe jest ustalenie charakteru rejestrowanej rozmowy oraz wszystkich okoliczności zdarzenia.

Przykład: kontrola drogowa w Niemczech

Wyobraźmy sobie, że policja zatrzymuje kierowcę wieczorem do rutynowej kontroli. Kierowca kładzie telefon na desce rozdzielczej i uruchamia nagrywanie obrazu oraz dźwięku bez informowania funkcjonariuszy.

Nie powinien wychodzić z założenia, że skoro kontrola odbywa się na publicznej drodze, nagrywanie całej rozmowy jest automatycznie legalne. Właśnie rejestrowanie dźwięku może wymagać oceny pod kątem § 201 StGB.

Czy można więc nagrywać policję w Niemczech?

Nie ma jednej odpowiedzi właściwej dla każdej sytuacji. Filmowanie działań policji w przestrzeni publicznej nie jest samo w sobie zawsze zakazane, ale nagrywanie dźwięku może podlegać znacznie surowszym ograniczeniom.

Jeszcze inną kwestią jest późniejsza publikacja materiału w mediach społecznościowych. Dlatego przed wyciągnięciem telefonu podczas kontroli warto pamiętać, że niemieckie przepisy chronią nie tylko wizerunek, lecz także poufność wypowiadanych słów.

Jeżeli celem nagrania jest zabezpieczenie dowodu w poważnej sprawie, a sytuacja budzi wątpliwości prawne, najlepiej zachować spokój, nie utrudniać interwencji i w razie potrzeby skonsultować później konkretny przypadek z prawnikiem.