Jakie wymagania trzeba spełnić, aby otrzymać niemieckie obywatelstwo?
Osoba ubiegająca się o niemieckie obywatelstwo musi spełnić szereg warunków dotyczących między innymi długości pobytu, znajomości języka niemieckiego, sytuacji finansowej oraz znajomości niemieckiego porządku prawnego i społecznego.
Co ważne, na oficjalnej stronie niemieckiego rządu dostępny jest również specjalny formularz Quick Check, dzięki któremu można wstępnie sprawdzić, czy spełnia się najważniejsze wymagania dotyczące naturalizacji.
Po ilu latach można otrzymać niemieckie obywatelstwo?
Jednym z podstawowych warunków jest odpowiednio długi pobyt w Niemczech. Zgodnie z obowiązującymi przepisami standardowa naturalizacja jest możliwa po co najmniej 5 latach legalnego i zwykłego pobytu w Niemczech.
Nie chodzi przy tym wyłącznie o sam meldunek. Pobyt musi być legalny, a Niemcy powinny stanowić faktyczne centrum życia osoby ubiegającej się o obywatelstwo.
W określonych przypadkach obowiązują szczególne zasady. Przykładem jest małżeństwo z obywatelem lub obywatelką Niemiec. W takim przypadku naturalizacja może być możliwa już po 3 latach legalnego pobytu w Niemczech, jeżeli małżeństwo lub zarejestrowany związek partnerski istnieje od co najmniej 2 lat i spełnione są pozostałe wymagania.
Jakie warunki trzeba spełnić, aby dostać niemieckie obywatelstwo?
Pięcioletni pobyt to dopiero pierwszy z warunków. Przy standardowej naturalizacji urząd sprawdza kilka elementów sytuacji wnioskodawcy.
Do najważniejszych wymagań należą:
- co najmniej 5 lat legalnego i zwykłego pobytu w Niemczech,
- potwierdzona tożsamość i obecne obywatelstwo lub obywatelstwa,
- odpowiednie prawo pobytu w Niemczech,
- możliwość utrzymania siebie i osób pozostających na utrzymaniu,
- znajomość języka niemieckiego zasadniczo na poziomie co najmniej B1,
- znajomość niemieckiego systemu prawnego, społecznego i warunków życia,
- uznawanie zasad wolnego i demokratycznego porządku konstytucyjnego Niemiec,
- uznanie szczególnej historycznej odpowiedzialności Niemiec wynikającej z okresu narodowego socjalizmu,
- brak przeszkód związanych z przestępstwami i innych ustawowych powodów wykluczających naturalizację.
Czy Polak musi mieć Niederlassungserlaubnis?
W przypadku obywateli Polski sytuacja jest nieco inna niż w przypadku wielu obywateli państw spoza Unii Europejskiej. Polacy są obywatelami UE i korzystają ze swobody przemieszczania się i pobytu.
Ogólna zasada dotycząca naturalizacji mówi o posiadaniu bezterminowego prawa pobytu albo odpowiedniego prawa pobytowego pozwalającego na naturalizację. Dlatego nie należy automatycznie zakładać, że każdy Polak musi przed złożeniem wniosku uzyskać klasyczną niemiecką Niederlassungserlaubnis.
Czy trzeba znać język niemiecki?
Tak. Standardowym wymaganiem przy ubieganiu się o niemieckie obywatelstwo jest znajomość języka niemieckiego na poziomie przynajmniej B1.
Nie zawsze oznacza to jednak konieczność zdawania nowego egzaminu językowego specjalnie na potrzeby naturalizacji.
Znajomość języka może zostać potwierdzona na różne sposoby, między innymi poprzez:
- odpowiedni certyfikat językowy,
- Deutsch-Test für Zuwanderer,
- ukończenie określonej edukacji w języku niemieckim,
- niemiecki Hauptschulabschluss,
- odpowiednie świadectwo niemieckiej szkoły,
- ukończenie niemieckiej szkoły wyższej.
Istnieją również wyjątki dotyczące między innymi osób, które ze względu na chorobę, niepełnosprawność lub wiek nie mogą spełnić standardowych wymagań językowych. Takie sytuacje są jednak oceniane indywidualnie.
Czy trzeba zdać Einbürgerungstest?
W większości przypadków tak. Osoby, które ukończyły 16 lat, muszą zasadniczo wykazać odpowiednią wiedzę dotyczącą niemieckiego prawa, społeczeństwa oraz warunków życia w Niemczech.
Najczęściej odbywa się to poprzez zdanie Einbürgerungstest, czyli testu na obywatelstwo.
Test składa się z 33 pytań. Dotyczą one między innymi niemieckiego systemu politycznego, demokracji, praw i obowiązków obywateli, historii, społeczeństwa, równouprawnienia oraz wolności religijnej.
Nie każda osoba musi jednak przystępować do osobnego Einbürgerungstest. W określonych przypadkach wystarczającym dowodem może być na przykład niemieckie świadectwo szkolne, ukończenie studiów w Niemczech albo zdany wcześniej test „Leben in Deutschland”.
Sam Einbürgerungstest kosztuje obecnie 25 euro.
Czy można dostać niemieckie obywatelstwo, pobierając Bürgergeld?
To jedno z najważniejszych pytań dla osób planujących naturalizację. Zasadniczo osoba ubiegająca się o obywatelstwo powinna być w stanie utrzymać siebie oraz członków rodziny pozostających na jej utrzymaniu.
Oznacza to, że co do zasady nie powinna być uzależniona od świadczeń takich jak Bürgergeld, Sozialhilfe czy Sozialgeld.
Nie oznacza to jednak, że każde pobieranie Bürgergeld automatycznie i w każdej sytuacji zamyka drogę do niemieckiego obywatelstwa.
Przepisy przewidują wyjątki. Oficjalny portal dotyczący naturalizacji wskazuje między innymi osoby zatrudnione w pełnym wymiarze czasu pracy, które pracowały w ten sposób przez co najmniej 20 z ostatnich 24 miesięcy. Szczególne regulacje mogą również dotyczyć ich małżonków lub partnerów wychowujących wspólnie małoletnie dziecko.
Pod uwagę mogą być brane również szczególne sytuacje życiowe, na przykład samotne wychowywanie dzieci, opieka nad dzieckiem wymagającym szczególnej opieki, niepełnosprawność, choroba czy niewysoka emerytura przy wcześniejszej wieloletniej aktywności zawodowej.
Każdy taki przypadek wymaga jednak indywidualnej oceny właściwego urzędu.
Czy Wohngeld albo Kindergeld przeszkadza w uzyskaniu obywatelstwa?
Nie wszystkie świadczenia są traktowane tak samo jak Bürgergeld lub Sozialhilfe.
Według oficjalnych informacji dotyczących naturalizacji na prawo do obywatelstwa zasadniczo nie wpływa pobieranie między innymi:
- Kindergeld,
- Kinderzuschlag,
- Wohngeld,
- świadczeń związanych z finansowaniem kształcenia,
- Arbeitslosengeld,
- emerytur i rent z ubezpieczenia społecznego,
- określonych świadczeń związanych z opieką.
Dlatego samo otrzymywanie świadczenia w Niemczech nie oznacza automatycznie problemów z naturalizacją. Istotny jest rodzaj świadczenia oraz indywidualna sytuacja wnioskodawcy.
Trzeba potwierdzić swoją tożsamość
Kolejnym podstawowym warunkiem jest możliwość ustalenia tożsamości oraz aktualnego obywatelstwa osoby składającej wniosek.
Najprostszym dokumentem jest ważny paszport. Jeżeli wnioskodawca nie posiada paszportu, w określonych przypadkach urząd może brać pod uwagę również inne dokumenty.
Podczas postępowania mogą być potrzebne także akty urodzenia, akty małżeństwa, dokumenty dotyczące rozwodu czy inne dokumenty stanu cywilnego.
Czy trzeba zrezygnować z polskiego obywatelstwa?
Nie. Z punktu widzenia niemieckiego prawa nie trzeba rezygnować z dotychczasowego obywatelstwa, aby uzyskać obywatelstwo niemieckie.
Niemieckie przepisy pozwalają obecnie na posiadanie wielu obywatelstw. Dla Polaków oznacza to możliwość posiadania jednocześnie obywatelstwa polskiego i niemieckiego.
To jedna z najważniejszych informacji dla Polaków mieszkających na stałe w Niemczech, którzy wcześniej obawiali się utraty polskiego obywatelstwa.
Jakie dokumenty mogą być potrzebne?
Dokładna lista zależy od sytuacji konkretnej osoby oraz wymagań lokalnego urzędu. Wśród dokumentów, o które może poprosić urząd, znajdują się między innymi:
- paszport lub inny dokument tożsamości,
- dokumenty stanu cywilnego,
- dokument potwierdzający prawo pobytu, jeżeli jest wymagany,
- dokumenty potwierdzające okres pobytu w Niemczech,
- umowa o pracę,
- aktualne rozliczenia wynagrodzenia,
- decyzje podatkowe w przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą,
- dokument potwierdzający znajomość języka niemieckiego,
- potwierdzenie zdania Einbürgerungstest lub inny uznawany dokument,
- dokumenty dotyczące mieszkania i sytuacji rodzinnej.
Urząd może zażądać dodatkowych dokumentów. Zagraniczne dokumenty mogą wymagać przedstawienia w oryginale wraz z odpowiednim tłumaczeniem na język niemiecki.
Ile kosztuje uzyskanie niemieckiego obywatelstwa?
Standardowa opłata za naturalizację wynosi obecnie 255 euro za osobę.
W przypadku małoletniego dziecka bez własnego dochodu, które jest naturalizowane razem z rodzicami, opłata wynosi zazwyczaj 51 euro.
Do tego mogą dojść inne wydatki, na przykład:
- 25 euro za Einbürgerungstest,
- koszt certyfikatu językowego, jeżeli jest potrzebny,
- koszty tłumaczeń dokumentów,
- koszty uzyskania wymaganych dokumentów i zaświadczeń.
Jeżeli wnioskodawca nie jest w stanie zapłacić pełnej opłaty, warto zapytać urząd o możliwość jej obniżenia lub rozłożenia na raty.
Gdzie składa się wniosek o niemieckie obywatelstwo?
Wniosek składa się we właściwym dla miejsca zamieszkania Staatsangehörigkeitsbehörde, czyli urzędzie zajmującym się sprawami obywatelstwa.
W zależności od miejsca zamieszkania właściwa może być administracja miasta, powiatu lub inny wyznaczony urząd. W części niemieckich miast możliwe jest już również przeprowadzenie przynajmniej części procedury online.
Jak sprawdzić, czy spełniam warunki do niemieckiego obywatelstwa?
Nie trzeba od razu umawiać wizyty w urzędzie. Niemiecki rząd udostępnił internetowy Quick Check dotyczący naturalizacji.
Po odpowiedzi na serię pytań można wstępnie ocenić, czy spełnia się najważniejsze wymagania dotyczące otrzymania niemieckiego obywatelstwa.
Oficjalny Quick Check:
Sprawdź, czy spełniasz warunki do otrzymania niemieckiego obywatelstwa
Należy pamiętać, że wynik internetowego testu nie jest decyzją administracyjną. Ostatecznej oceny dokonuje właściwy urząd na podstawie wniosku oraz przedstawionych dokumentów.
Czy cała rodzina może otrzymać obywatelstwo razem?
W określonych przypadkach razem z głównym wnioskodawcą mogą zostać naturalizowani jego małżonek lub małżonka oraz małoletnie dzieci.
Co istotne, członkowie rodziny nie zawsze muszą samodzielnie spełniać taki sam wymóg dotyczący długości pobytu jak główny wnioskodawca. Pozostałe wymagania są jednak nadal istotne, a sytuację rodziny ocenia urząd.
Czy obywatelstwo niemieckie dostaje się automatycznie po 5 latach?
Nie. To częste nieporozumienie. Pięć lat pobytu oznacza jedynie, że można spełniać jeden z podstawowych warunków naturalizacji.
Obywatelstwo nie jest przyznawane automatycznie. Trzeba złożyć odpowiedni wniosek, przedstawić wymagane dokumenty i przejść postępowanie prowadzone przez urząd.
Niemieckie obywatelstwo – najważniejsze wymagania w skrócie
Dla większości Polaków standardowa droga do niemieckiego obywatelstwa oznacza przede wszystkim minimum 5 lat legalnego pobytu, znajomość niemieckiego na poziomie B1, odpowiednią sytuację pobytową i finansową oraz wykazanie znajomości niemieckiego systemu prawnego i społecznego.
Każdy przypadek może jednak wyglądać trochę inaczej. Szczególne zasady mogą dotyczyć między innymi małżonków obywateli Niemiec, dzieci, osób pobierających niektóre świadczenia, osób starszych oraz osób, które z powodu choroby lub niepełnosprawności nie są w stanie spełnić wszystkich standardowych wymagań.
Dlatego przed złożeniem wniosku warto najpierw przejść oficjalny Quick Check, a następnie sprawdzić wymagania właściwego dla swojego miejsca zamieszkania Staatsangehörigkeitsbehörde.
Najczęściej zadawane pytania
Po ilu latach Polak może dostać niemieckie obywatelstwo?
Standardowo wymagane jest co najmniej 5 lat legalnego i zwykłego pobytu w Niemczech oraz spełnienie pozostałych warunków naturalizacji.
Czy trzeba mieć B1, żeby dostać niemieckie obywatelstwo?
Co do zasady tak. Wymagana jest znajomość języka niemieckiego przynajmniej na poziomie B1. Istnieją jednak określone ustawowo wyjątki.
Czy można mieć jednocześnie polskie i niemieckie obywatelstwo?
Tak. Niemieckie prawo dopuszcza wielokrotne obywatelstwo, dlatego Polak może zachować obywatelstwo polskie po uzyskaniu niemieckiego.
Czy Bürgergeld wyklucza niemieckie obywatelstwo?
Co do zasady wymagane jest samodzielne zabezpieczenie utrzymania i pobieranie Bürgergeld może mieć znaczenie dla wniosku. Istnieją jednak ważne wyjątki, dlatego nie można stwierdzić, że każda osoba pobierająca Bürgergeld automatycznie nie może zostać naturalizowana.
Ile kosztuje niemieckie obywatelstwo?
Opłata za naturalizację wynosi zasadniczo 255 euro za osobę. W przypadku małoletnich dzieci bez własnego dochodu naturalizowanych razem z rodzicami jest to zazwyczaj 51 euro.
Czy trzeba zdawać test na obywatelstwo niemieckie?
W większości przypadków osoby od 16. roku życia muszą wykazać odpowiednią wiedzę, najczęściej poprzez Einbürgerungstest. Istnieją jednak wyjątki, na przykład w przypadku niektórych niemieckich świadectw szkolnych lub ukończenia studiów.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W sprawach dotyczących konkretnego wniosku o naturalizację wiążących informacji udziela właściwa Staatsangehörigkeitsbehörde.
Udostępnij go osobie, której te informacje mogą się przydać.